“`html

Kamu Görevlileri İçin Banka Promosyonlarının Yeni Düzenlemeleri

Kamu personelinin maaş ödemeleri, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’ne bağlı başvuru esaslarına uygun olarak, bankalar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Bu çerçevede, kamu kurumları ve bankalar arasında belirlenen protokoller doğrultusunda, çalışanlara “promosyon” adı altında ek mali avantajlar sunulabilmektedir. Bankalar, bu ek ödemelerin yönetimiyle ilgili uygulama standartlarını belirlemek amacıyla, 20 Temmuz 2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazete’de yer alan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi’ni yayımlamıştır.

2007/21 sayılı Genelge’nin 5. maddesi, aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir; “5- (5 Ağustos 2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2008/18 sayılı Genelge ile değişiklik yapılmıştır.) Dağıtılacak promosyon, ilgili banka tarafından çalışan adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.” Böylece, promosyon tutarları doğrudan ilgili bankanın sağladığı hesaplara aktarılacaktır.

Son zamanlarda, bazı banka promosyon sözleşmeleri çerçevesinde, çalışanlara uygun kredi ya da kredi kartı sağlamak amacıyla cip para, para puan ya da bankkart lira gibi ödemelerin yapıldığı gözlemlenmektedir.

Bu tür ödemeler, Başbakanlık Genelgesi’nin 5. maddesi doğrultusunda düzenlenmesi gereken promosyon miktarları ile uyuşmamaktadır. Bu nedenle, maaş hesapları ile kredi hesapları arasındaki ayrım, bu uygulamaların yasalara aykırı olduğunun düşünülmesine yol açmaktadır.

Bu tür işlemler, hem etik açıdan sorunludur hem de müşteri memnuniyetini zedeleyici bir mahiyet taşımaktadır. Promosyon sözleşmesine sahip olsa dahi, çalışanlara cip para, para puan veya bankkart lira gibi alternatif ödemelerle, kredi kartı verilmesi teşebbüsü; yukarıda belirtilen Başbakanlık Genelgesi’ne aykırıdır. Tüm promosyon tutarlarının bir defada maaş hesaplarına yatırılması gerekmektedir.

Öte yandan, Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) tarafından 27/10/2023 tarihinde verilen 2023/13798 sayılı kararında; “Maaş ödeme protokollerinin, personel yararına olacak şekilde düzenlenmesi önem arz etmekte, ayrıca yönetimlerin mevcut personel arasında eşitlik ve çalışma barışını bozmayacak şekilde anlaşmalar yapması gerektiği değerlendirilmektedir.” ifadesine yer verilmiştir. Ayrıca, “Bankkart Lira” ödemelerinin kredi kartlarına yükleneceği belirtilse de, kredi kartı kullanmayan çalışanların, bu durumda dezavantajlı duruma düşmesi de eşitlik ilkesine aykırı bir durumdur.

Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılan başvurular neticesinde, promosyon bedelinin, kamu personelinin maaşının ayrılmaz bir parçası olduğu belirlenmiş ve (2022/17037 başvuru numarasına sahip tavsiye kararı) düzenlenmiştir.

Banka Müşteri Hizmetleri tarafından da doğrulandığı üzere, Bankkart Lira, personele ait banka kartına yüklenebilmektedir. Banka tarafından da, Ziraat Bankası’nın internet sitesinde Bankkart Lira kazanımı ile ilgili bilgilerin yer aldığı görülmektedir. Bu bakımdan, hak sahiplerinin bu promosyon ödemelerinden yararlanmasının engellenmesi, mülkiyet hakkının ihlali anlamına gelebilmektedir.

Konuya ilişkin yapılan değerlendirmelerde, promosyon tutarındaki Bankkart Lira payının, ilgili hesaplara yüklenmemesi eyleminin, yasalara ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, Kamu Denetçiliği Kurumu, ilgili yönlendirmeleri ve hukuki yükümlülükleri göz önünde alarak, kamu yönetimleri için bir dizi tespit yapmıştır:

İdarenin imzaladığı protokolden kaynaklanan uyuşmazlıklar karşısında sorumluluğu bulunmaktadır.
Protokol imzalanırken dikkatli ve öngörülebilir bir yaklaşım sergilenmesi gerekmektedir.
Hukuki yükümlülükler başında gelmektedir.
Çalışanların mülkiyet hakları göz önünde bulundurulmalıdır.

Dolayısıyla, promosyon sözleşmeleri çerçevesinde yapılacak olan tüm ödemelerin, 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi’ne uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Genelgenin 5. maddesinde geçen “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” hükmü, tüm çalışanlar için geçerlidir.

Hatalı işleyişlerin önüne geçmek için, Kamu Denetçiliği Kurumu’nun tavsiye kararlarının uygulanma zorunluluğuna dair hukuki düzenlemelerin bir an önce hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Hukuki gerekçeleri ve mevzuatları içeren Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2023/13798 sayılı kararı, detaylı incelemek için buraya tıklayabilirsiniz.

Ahmet KANDEMİR