Sosyal güvenlik alanında önemli bir gelişme yaşandı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 8 Eylül 1999 tarihinden önce tarımsal ürün satışı yapmış ancak sigorta tescili yapılmamış olan yüz binlerce tarım işçisini etkileyen bir karar aldı. Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, Yargıtay’ın alt mahkemelerin çelişkili kararlarına son vererek tarım Bağ-Kur’lularının yaş şartı aranmaksızın EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) avantajından yararlanmalarını sağlayan emsal niteliğindeki kararını detaylarıyla inceledi. Sadece bir müstahsil makbuzunun, çiftçilerin hak arama mücadelesinde nasıl bir dönüm noktası oluşturduğunu vurguladı.
1994 YILI PAMUK SATIŞI EYT İÇİN ÖNEM TAŞIYOR
Olay, 1994 yılında bir çiftçinin özel bir şirkete 3.500 kilogram pamuk satışı yapmasıyla başlıyor. Bu işlem sırasında ürün bedelinden yasal prim kesintisi yapılması, çiftçinin elinde bulunan resmi tevkifat makbuzunun önemini artırıyor. Çiftçi, bu makbuzla birlikte sigorta başlangıç tarihinin 1994 yılına çekilmesini talep ettiğinde, EYT kapsamında yaş şartına tabi olmaksızın emeklilik hakkı elde edebilecektir.
MAHKEMELERDE SÜREÇ DEVAM ETTİ
Çiftçinin açtığı hizmet tespiti davasında yerel mahkeme, sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğunu belirterek davayı kabul etti. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) karara itiraz ederek dosyayı İstinaf Mahkemesine taşıdı. Bölge Adliye Mahkemesi, paranın şirketten kesildiğini ancak bu tutarın SGK’ya yatırılmadığını gerekçe göstererek yerel mahkemenin kararını bozdu. Temyiz sürecinde Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, “eksik inceleme” gerekçesiyle kararı bozsa da, İstinaf Mahkemesi aynı kararda direnince bu dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na taşındı.
YARGITAY’DAN TARİHİ KARAR
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararının yasaya uygun olmadığına hükmederek önemli bir karar aldı. Genel Kurul’un gerekçeli kararı, vatandaşın aracılara dair denetim yükümlülüğünün olmadığını, kesintiyi yapmayan şirket yöneticilerinin SGK’ya karşı sorumlu olduğunu ve çiftçilerin iradelerinin sigorta sistemine dahil olma iradesini net bir şekilde ortaya koyduğunu belirtiyor. Ayrıca, para kurum kayıtlarına girmemiş olsa bile bu durumun tescile engel teşkil etmeyeceği vurgulandı.
EYT HAKKI KAZANILDI
Yargıtay’ın bu kesin kararı, geçmişte “para kuruma ulaşmadı” denilerek mağdur olan tarım emekçileri için önemli bir güvence sağladı. Yeni içtihata göre, 8 Eylül 1999 tarihi ve öncesinde tarım ürün bedelinden prim kesintisi yapılmış tüm çiftçiler, ellerindeki makbuz veya resmi belgelerle yargı yoluna başvurarak sigorta başlangıçlarını geriye çekebilir ve EYT kapsamındaki emeklilik hakkından yaş şartı olmaksızın faydalanabilir.
